Oral-Motor Hassasiyeti Olan Çocuklarda Beslenme Reddi ve Ergoterapötik Yaklaşımlar - BÜYÜKÇEKMECE

Birçok anne ve baba için çocuklarının yemek yememesi büyük bir endişe kaynağıdır. Ancak otizm spektrumundaki veya duyusal hassasiyeti olan çocuklarda durum basit bir "iştahsızlık" veya "yemek seçme" boyutunun çok ötesindedir. Bazı çocuklar püre kıvamı dışında hiçbir şeyi çiğneyemez ve yutamaz, bazıları ise tabağında farklı iki yiyeceğin birbirine değmesine bile tahammül edemez ve kusma reaksiyonu gösterir. Bu durum klinik literatürde oral-motor hassasiyeti ve buna bağlı duyusal beslenme reddidir. Bu sorunun kalıcı çözümü ergoterapi odasından geçer. Oral Hassasiyetin Nedenleri: Dokusal ve Kasal Boyut Beslenme reddi yaşayan çocukların ağız içi anatomisi incelendiğinde, genellikle dokunsal (taktil) sistemlerinin ağız bölgesinde aşırı hassas olduğu görülür. Pütürlü bir yiyecek (örneğin pilav veya domates) ağza girdiğinde, sinir sistemi bunu besin olarak değil, bir "tehdit veya yabancı cisim" olarak algılar ve çocuk istemsiz olarak öğürme refleksini devreye sokar. Bir diğer neden ise dil ve çene kaslarının zayıf olması (oral-motor zayıflık) yüzünden çocuğun katı gıdaları çiğnerken çok çabuk yorulması ve çiğneyemediği besinden kaçmasıdır. Bu çocukları zorla beslemeye çalışmak, yemek saatlerini birer aile travmasına dönüştürür. Ergoterapide Kademeli Duyarsızlaştırma Protokolü Pediatrik ergoterapistler, oral hassasiyeti olan çocuklarda beslenme terapisine asla doğrudan çocuğun ağzına yemek tıkarak başlamazlar. Süreç, "kademeli duyarsızlaştırma" prensibiyle yürütülür: Vücuttan Ağza Doğru: Önce çocuğun ellerine, kollarına ve yüz çevresine farklı dokularda (yumuşak, sert, ıslak, kuru) masajlar ve fırçalama teknikleri uygulanır. Ağız İçi Uyarılar: Özel oral-motor vibratörler ve farklı dokudaki ağız araçları (Z-Vibe vb.) ile ağız içi kaslar uyarılır, öğürme refleksi geriye çekilir. Gıda ile Oyun: Çocuğun yemediği besinlerle (örneğin brokoli veya makarna) oyun oynaması, onlara dokunması, koklaması sağlanır. Dokunsal olarak güven duyan çocuk, ergoterapist eşliğinde besini önce dudaklarına değdirir, sonra ısırır ve zamanla çiğneme/yutma aşamasına geçerek beslenme repertuarını genişletir.