Yazı İçeriği
Toplumda otizm spektrumundaki bir çocuğun gelişim gösterebilmesi için mutlaka sözel olarak konuşması gerektiğine dair yanlış bir inanış vardır. Oysa iletişim, sadece ses tellerimizden çıkan kelimelerden ibaret değildir; bakışlar, jestler, işaretler ve semboller de iletişimin güçlü birer parçasıdır. Konuşmanın henüz başlamadığı veya çok sınırlı olduğu durumlar için kullanılan terminoloji "Sözsüz (Non-verbal) Otizm"dir. Sözsüz otizmli çocukların iç dünyalarındaki istekleri, acıları ve sevinçleri dışarıya aktarabilmelerinin en bilimsel yolu ise Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemleri'dir (ADİS).
PECS ve Görsel Sembollerin Konuşma Üzerindeki Katalizör Etkisi
Alternatif iletişim yöntemlerinin en bilineni ve kliniklerimizde başarıyla uygulananı PECS (Resim Değişimi Yoluyla İletişim Sistemi) metodudur. Bu sistemde çocuk, istediği bir nesneye (örneğin su veya oyuncak) ulaşabilmek için o nesnenin resimli kartını yetişkine uzatmayı öğrenir. Ailelerin en büyük korkusu, "Kart kullanırsa konuşmayı hiç denemez" düşüncesidir. Oysa bu kaygı tamamen yersizdir. PECS, çocuğun zihnindeki "Bir eylem yaparsam, bir sonuç elde ederim" yani iletişim mantığını kurar. Resim kartı uzatılırken terapistin o kelimeyi net bir şekilde telaffuz etmesi, beynin dil merkezini uyarır ve sözsüz çocukların büyük bir kısmında sözel konuşmanın kapılarını açar.
Dijital İletişim Teknolojileri (Ses Çıkaran Uygulamalar)
Gelişen teknoloji ile birlikte alternatif iletişim sistemleri tablet ve telefon uygulamalarına taşınmıştır. Çocuk ekrandaki sembollere dokunarak "Parka gitmek istiyorum" gibi tam cümleler kurabilir ve cihaz çocuk adına bu cümleyi seslendirir. Alternatif iletişim sistemleri, çocukların isteklerini anlatamamaktan dolayı yaşadıkları yoğun hüsranı (frustrasyon) ortadan kaldırır. Kendini ifade edebildiğini ve anlaşıldığını fark eden sözsüz otizmli çocuklarda ani öfke nöbetleri, ağlama krizleri ve içine kapanma eğilimleri dramatik bir şekilde azalır.