Yazı İçeriği
Birçoğumuz gözlerimizi kapattığımızda bile kolumuzun nerede olduğunu, bacağımızın nasıl durduğunu veya bir nesneyi ne kadar güçle sıktığımızı biliriz. Bize bu bilgiyi veren, kaslarımızda, eklemlerimizde ve bağlarımızda yer alan reseptörlerden beslenen propriyoseptif sistem (derin duyu)dir. Derin duyu, vücudumuzun haritasını beynimize çizen sistemdir. Otizmli veya nörogelişimsel farklılığı olan çocuklarda derin duyu sinyalleri beyne eksik veya hatalı iletildiğinde, çocuk kendi vücudunun sınırlarını çizemez ve ciddi bir "vücut farkındalığı" problemi yaşar.
Derin Duyu Eksikliğinin Günlük Hayattaki Yansımaları
Propriyoseptif sistemi zayıf çalışan bir çocuk, adeta sisli bir havada araba kullanıyor gibidir; vücudunun nerede bitip dış dünyanın nerede başladığını net hissedemez. Bu yüzden bu çocuklar:
Kapıları sürekli hızla çarparak kapatırlar, oyuncakları kıracak kadar sert bastırırlar.
Yazı yazarken kalemin ucunu sürekli kırarlar veya tam tersi çok silik yazarlar.
Akranlarına sevgi gösterirken bile onları incitecek kadar sert sarılır veya iterler.
Sık sık bir yerlere çarpma, sakarlık ve koordinasyon kuramama sorunu yaşarlar.
Bu davranışlar birer yaramazlık değil, çocuğun beynine "Ben buradayım, kaslarım burada" sinyalini göndermek için yaptığı biyolojik çabalardır.
Ağır İş Eğitimi (Heavy Work) ve Ergoterapötik Çözümler
Pediatrik ergoterapi ve hareket eğitiminde derin duyu sistemini doyurmak için "ağır iş" (heavy work) adı verilen egzersiz protokolleri uygulanır. Çocuğun kaslarına ve eklemlerine direnç uygulayan her aktivite beyni regüle eder. Seanslarda uygulanan ağır tırmanma duvarları, tıp topları fırlatma, ağır nesneleri itme/çekme, hayvan yürüyüşleri (ayı yürüyüşü, yengeç yürüyüşü) çocuğun propriyoseptif sistemini yoğun bir şekilde uyarır. Derin duyu girdisi alan çocuğun vücut farkındalığı artar, kas tonusu dengelenir, sakarlıkları azalır ve en önemlisi içsel bir sakinliğe kavuşarak hırçın davranışları son bulur.